A/ ĐẶT VẤN ĐỀ :

Như chúng ta đã biết, trong các môn học ở nhà trường phổ thông, môn Ngữ văn là một môn học đặc biệt quan trọng . Trước hết, môn Ngữ văn là môn học thuộc nhóm khoa học xã hội có vai trò rất lớn trong việc giáo dục quan điểm, tư tưởng, tình cảm cho HS. Môn Ngữ văn còn là môn học thuộc nhóm công cụ có tác động tích cực đến việc học tập các môn học khác, là công cụ tư duy và diễn đạt để các em giao tiếp với mọi người trong cuộc sống hằng ngày, lại vừa là môn học có quan hệ khá mật thiết với các môn thuộc nhóm nghệ thuật góp phần hình thành các giá trị chân, thiện, mĩ trong cuộc sống con người. Vị trí đó, tự nó cũng toát lên yêu cầu tăng cường tính thực hành, giảm lí thuyết, gắn với đời sống .
Xuất phát từ vấn đề đó, việc đổi mới phương pháp dạy học là nhu cầu cấp thiết để nâng cao chất lượng giáo dục nhằm đáp ứng sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước, đáp ứng trình độ phổ thông của đất nước trên thế giới. Đổi mới phương pháp dạy học để tăng cường kĩ năng thực hành, tính thực tiễn, giúp HS tự tìm hiểu khám phá tri thức một cách năng động và sáng tạo .
Thế nhưng trong thực tiễn dạy và học môn Ngữ văn còn gặp nhiều khó khăn và bất cập . Do đó chất lượng học tập môn Ngữ văn còn thấp, HS chưa thật sự hứng thú khi học tập. Để nâng cao chất lượng bộ môn Ngữ văn nói riêng, chất lượng Giáo dục nói chung, đòi hỏi mỗi một giáo viên phải không ngừng nghiên cứu, vận dụng sáng tạo các phương pháp dạy học đối với từng khối lớp, từng đối tượng HS sao cho phù hợp .Điều đó phụ thuộc vào cách thức hoạt động, công việc tổ chức các hoạt động dạy học nhằm giúp HS chủ động, phát huy tính tích cực trong hoạt động học tập .
Trong chương trình Ngữ văn, tôi nhận thấy để dạy –học có hiệu quả các tiết “Ôn tập - tổng kết” trong sách giáo khoa Ngữ văn THCS nói chung , ở lớp 9 nói riêng là một việc rất khó .Bởi ôn tập – tổng kết – kiểm tra - đánh giá là khâu hoàn thiện quá trình giáo dục. Kiểu bài Ôn tập – Tổng kết giúp HS rèn luyện kĩ năng hệ thống hoá kiến thức cơ bản trong từng phân môn . Vì thế nó đóng một vai trò rất quan trọng trong chương trình . Ở SGK chương trình THCS nói chung , chương trình Ngữ văn 9 nói riêng đã dành một số tiết đáng kể cho nội dung ôn tập –tổng kết .Hơn thế nữa, các tiết ôn tập – tổng kết ở chương trình Ngữ văn lớp 9 còn có tính chất củng cố kiến thức cả một cấp học .Giáo sư Nguyễn Khắc Phi –Tổng chủ biên SGK Ngữ văn THCS đã từng nhấn mạnh : “ Chương trình Ngữ văn 9 dành một thời lượng khá lớn cho các phần ôn tập, tổng kết, kiểm tra, không phải chỉ tổng kết những vấn đề riêng của lớp 9 mà của cả cấp học .Ở học kì I , về Tiếng Việt, số tiết ôn tập, tổng kết, và kiểm tra gần ngang với số tiết học bài mới . Ở học kì II , riêng phân môn văn học đã có 6 tiết tổng kết . Phối hợp một cách hợp lí, có hiệu quả việc ôn tập, tổng kết và cung cấp kiến thức mới là một đòi hỏi khắc khe đối với việc tổ chức dạy học Ngữ văn 9” . Chính vì vậy vấn đề đặt ra ở đây là làm thế nào để đảm bảo nội dung cần phải đạt được vừa tạo hứng thú, phát huy tính tích cực chủ động của HS .
Để đạt được những yêu cầu đó, với một chút kinh nghiệm của người GV qua nhiều năm giảng dạy luôn tìm tòi, trao đổi cùng đồng nghiệp,chúng tôi xin được trình bày một trong những cách thức tổ chức hoạt động dạy –học của phương pháp dạy học phát huy tính tích cực, chủ động sáng tạo của HS mà chúng tôi đã và đang thực hiện và thấy kết quả có nhiều tiến triển. Đó là : “ Một số hình thức tổ chức hoạt động Dạy- học nhằm phát huy tính tích cực chủ động sáng tạo của học sinh trong tiết Ôn tập - tổng kết ở chương trình Ngữ văn 9”
Rõ ràng, đây không phải là vấn đề hoàn toàn mới, nhưng chưa phải là vấn đề đã cũ .Mặt khác, việc tiếp cận SGK mới trong thời gian chưa nhiều, nên chắc chắn không tránh khỏi những vấn đề cần trao đổi .Rất mong sự góp ý của đồng nghiệp để chúng tôi có thêm nhiều kinh nghiệm trong công tác giảng dạy .

B/ GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ:

Qua nhiều lần sinh hoạt chuyên môn cụm, trao đổi với một số đồng nghiệp của trường bạn , phần lớn đều cho rằng kiểu bài “